سرمایه در مقام روح
مارکس در پس‌گفتارِ سرمایه هگل را ستود و گفت که قصد دارد جنبه‌های ایدئالیستی دیالکتیک او را وارونه کند. این گفته‌ی مشهور گمراه‌کننده است، زیرا مارکس از جوانی منطق هگل را وارونه می‌کرد. نظریه‌ی ازخودبیگانگی و ماتریالیسم تاریخی دو نمونه از این کارند. بااین‌همه، اولی بر اندیشه‌ی فویرباخ استوار بود و دومی با هدایت انگلس پیش رفت. وارونه‌سازی دیالکتیک هگل در سرمایه با همه‌ی این کوشش‌های پیشین تفاوتی اساسی دارد و به‌راستی یگانه و بدیع است. مارکس در اینجا به نظام دیالکتیک هگل، که نشان می‌دهد روح چگونه خود را تحقق می‌بخشد، وفادار ماند، جز در یک نکته. او بحث خود را از بت‌واره‌ی کالا ، یعنی روحی که به چیز تعلق می‌گیرد، آغاز کرد و فرایند دگردیسی آن را به بت‌واره‌ی سرمایه، یعنی بت‌واره‌ی مطلق ، نشان داد. معمولاً مفهوم بت‌واره نزد مارکس را نوعی استعاره یا کنایه می‌دانند. اما بت‌واره چیزی واقعی است که اعتبار را ممکن می‌کند. هنگامی که بت‌واره‌ی کالا به بت‌واره‌ی سرمایه تکامل می‌یابد، بر جامعه‌ی انسانی چیره می‌شود. این امر به‌ویژه در جلد سوم آشکار است. در آنجا، با گسترش اعتبار، سرمایه به کالا بدل می‌شود و صورتِ سرمایه‌ی سهامی به خود می‌گیرد. مارکس در عین وفاداری به حکم هگل که «پایان باید میانجیِ آغاز باشد»، با نشاندنِ «بت‌واره» به جای «روحِ» هگل، منطق او را وارونه می‌کند.
